6552 Sayılı “Torba Yasa” ile İş Hukuku Çerçevesinde Yapılan Değişiklikler

6552 Sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun 11.09.2014 tarihli Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlandı. 145 madde ve 3 geçici maddeden oluşan 6552 sayılı Kanun birden çok mevzuatı düzenlemesi sebebiyle, kamuoyunca “torba yasa” olarak anılan yasalardan biri olarak mevzuatımızdaki yerini aldı.

6552 sayılı Kanun ile, yer altı işlerinde çalışan işçilere, iş sağlığı ve güvenliğine, alt işverenlere ve toplu iş hukukuna ilişkin önemli değişiklikler söz konusu olmuştur. Bahsi geçen bu değişiklere ilişkin detaylar etraflıca değerlendirilerek işbu yazı kaleme alınmıştır.

Yer Altı İşlerinde Çalışan İşçilere İlişkin Düzenlemeler:

6552 sayılı Kanun kapsamında, feshin geçerli sebebe dayandırılması çerçevesinde yer altı işlerinde çalışan işçilerde kıdem şartı aranmayacaktır. Böylelikle, yer altında çalışan işçilerin 6 aylık hizmet süresi dolmadan da iş güvencesi kapsamında değerlendirilmesi sağlanmıştır.

6552 sayılı Kanun ile 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesine eklenen düzenleme uyarınca, yer altı maden işlerinde çalışan işçiler için yer altındaki geçirdikleri çalışma süresi haftada en çok 36 saat ve günlük ise yalnızca 6 saat ile sınırlandırılmıştır.

Yer altı maden işlerinde çalışanların İş Kanunu’nun 42. maddesinde belirtilen zorunlu nedenler ve 43. maddesinde belirtilen olağanüstü haller haricinde fazla mesai yaptırılamayacaktır. Zorunlu nedenler ve olağanüstü hallerin mevcudiyeti durumunda ise haftalık 36 saati aşan her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal saatlik çalışma ücretinin %100’den az olmamak üzere arttırılması suretiyle ödenir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesine 6552 sayılı Kanun ile eklenen düzenleme uyarınca, yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün arttırılarak uygulanacaktır.

Ayrıca, linyit ve taşkömürü çıkarılan işyerlerinde, yer altında çalışan işçilere, diğer sektörlerde çalışan işçilere ödeneceği belirlenen asgari ücretten daha yüksek asgari ücret kabul edilmiştir. 6552 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu’nun Ek 9. maddesine eklenen düzenleme uyarınca, linyit ve taşkömürü çıkarılan işyerlerinde, yer altında çalışan işçilere ödenecek ücret miktarı İş Kanunu’nun 39. maddesi uyarınca belirlenen asgari ücretin iki katından az olmayacaktır.

 

İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin Düzenlemeler:

Anılan 6552 sayılı Kanun ile, Denizyolu taşımacılığı yapan araçların uluslararası seyrüsefer hâlleri 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun kapsamı dışına çıkarılmıştır.

6552 sayılı Kanun ile İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun iş sağlığı ve güvenliği maddesine ilişkin düzenlemeler getirilmiştir.

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 6/1-a maddesinde, işyeri hekimi haricinde çalıştırılması gereken diğer sağlık personelinin yalnızca on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde çalıştırılması düzenlenmiştir. Eklenen diğer bir düzenlemede de, 10’dan az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyeri işverenleri veya işveren vekili tarafından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla işe giriş ve periyodik muayeneler ve tetkikler hariç iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilirler.

6552 sayılı Kanun ile İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 6/4 üncü maddesine getirilen düzenleme uyarınca, işyerlerinde çalışmakta olan çıraklar ve stajyerler İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca hesaplanan işyerinde işçi sayısında dahil edilmeyecektir.

Son olarak, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 30 uncu maddesine eklenen düzenleme uyarınca, 10’dan az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin üstlenilmesine ilişkin eğitim programları, eğitimin süresi ve eğiticilerin nitelikleri ile görevlendirmeye ilişkin hususlar ile bunlara ilişkin usul ve esasların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca çıkarılacak yönetmelik ile düzenleneceği belirlenmiştir.

Alt İşverenlere İlişkin Düzenlemeler:

4857 sayılı İş Kanunu’nun 3. mddesi uyarınca, alt işverenler, alt işverenlik sözleşmesi ve gerekli belgelerle birlikte işyerini tescil ettirirler. Alt işverenlik sözleşmesi ile ilgili belgeler gerektiğinde iş müfettişleri tarafından incelenip, muvazaalı işlem tespiti yapılabilir. Önceki düzenlemede muvazaalı işlemin tespit edildiğine ilişkin müfettiş raporlarına karşı işverenin tebliğ tarihinden itibaren 6 işgünü içinde itiraz edebileceği ve itiraz üzerine verilen yerel mahkeme kararının kesin olacağı öngörülürken, 6552 sayılı Kanun ile itiraz süresi 30 işgününe çıkarılmış ve yerel mahkeme kararlarına karşı temyiz yoluna başvurulabileceği öngörülmüştür.

İş Kanunu m. 36/5, 6552 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir. Değiştirilen hüküm uyarınca, işverenler, alt işverene iş vermeleri hâlinde, bunların işçilerinin ücretlerinin ödenip ödenmediğini işçinin başvurusu üzerine veya aylık olarak resen kontrol etmekle ve varsa ödenmeyen ücretleri hak edişlerinden keserek işçilerin banka hesabına yatırmakla yükümlüdür.

Asıl işverenlere, alt işvereni değiştiği halde aynı işyerinde çalışmaya devam eden alt işveren işçilerinin yıllık ücretli izinlerini kullanmasını sağlama ve kontrol etme yükümlülüğü getirilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde kamu kurumlarında çalışan alt işveren işçilerinin alacakları kıdem tazminatlarına ilişkin yeni düzenlemeler getirilmiştir.

Toplu İş Hukukuna İlişkin Düzenlemeler:

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun (“Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu”) 26 ıncı maddesine eklenen fıkra uyarınca, işveren sendikaları, tüzüklerinde hüküm bulunmak ve şartları genel kurul kararıyla belirlenmek kaydıyla, karşılıksız yardıma dayalı dayanışma ve yardım fonu oluşturabilir.

Bir diğer önemli değişiklik uyarınca, toplu sözleşme yetkisine sahip olabilmek için Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 41 ve 43 üncü maddelerinde aranan “kurulu bulunduğu işkolunda en az yüzde üç üyeye sahip olma” şartı “yüzde bir”e indirilmiştir.

Sonuç olarak; 6552 sayılı Kanun ile yer altı işlerinde çalışan işçilere, iş sağlığı ve güvenliği hükümlerine, alt işverenlere, toplu iş hukukuna, ilişkin önemli değişiklikler getirilmiştir. Bu değişikliklerle, özellikle alt işveren işçileri ve yer altı işlerinde çalışanlar lehine düzenlemeler getirilirken, asıl işveren ve alt işverenlerin sorumluluğunun oldukça arttırıldığı görülmektedir.


AV. ALPER ÇETİN (alper@cetinavukatlik.com)

 


Ofisimizin konu ile alakalı hizmetlerine ilişkin detaylı bilgi almak için:

Share Button

Leave a Comment