Fazla Mesai ve Fazla Sürelerle Çalışma

 

4857 sayılı İş Kanunu, çalışma süresini haftada en çok 45 saat olarak belirlemiştir. Aksi kararlaştırılmadığı takdirde, bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. Haftalık çalışma süresinin sınırlandırılmasının amacı ise işçinin psikolojik ve fizyolojik sağlığını korumak, uluslararası standartlara uygun şekilde işçinin çalışma koşullarını düzenlemektir. Ancak, bu amacın dışında İş Kanunu, ekonomik, sosyal ve teknolojik gelişmeleri de göz önünde bulundurarak, çalışma sürelerine ilişkin kurala bazı esneklikler tanımıştır. Bu doğrultuda, İş Kanunu, tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresinin, günde 11 saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabileceğini ifade etmiştir. Bu halde, yoğun çalışma temposu ile geçen iş haftası veya haftalarından sonraki dönemde işçinin daha az sürelerle çalıştırılması suretiyle, toplam çalışma süresi, çalışılması gereken toplam normal süreyi geçmeyecek şekilde denkleştirilir. Denkleştirme iki aylık süre içinde tamamlanacak, bu süre toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilecektir.

İş Kanunu, ülkenin genel yararı veya işin niteliği ya da üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla mesai yapılmasına cevaz vermektedir. Fazla mesai, İş Kanunu’nda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık 45 saati aşan çalışmalardır. Buna karşılık denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi bazı haftalarda toplam 45 saati aşsa dahi, bu çalışmalar normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile fazla çalışma sayılmayacaktır.

İş Kanunu’nun 41. maddesi uyarınca, fazla çalışmanın her saati için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen meblağının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.

Fazla mesai veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi, eğer talep ederse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir.

İşçi hak ettiği serbest zamanı altı ay içerisinde, çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanır. Fazla mesailerin toplamı ise bir yılda iki yüz yetmiş (270) saatten fazla olamaz.

Türk hukukuna göre, işçiye fazla mesai ve fazla sürelerle çalışma yaptırmak için muhakkak işçinin yazılı onayının alınması gerekir. Zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda yapılan fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma için bu onay aranmaz.

06.04.2004 tarih ve 25425 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği” uyarınca fazla çalışma ihtiyacı olan işverence bu onay, her yılbaşında işçilerden yazılı olarak alınır ve işçi özlük dosyasında saklanır. Ancak fazla mesai muvafakatnamesine ilişkin güncel Yargıtay içtihatlarınca bu sürenin 6 aya kadar düşürülebildiği görülmüştür.

Yönetmelik gereği işveren, fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırdığı işçilerin bu çalışma saatlerini gösteren bir belge düzenlemek, imzalı bir nüshasını işçinin özlük dosyasında saklamak zorundadır. İşçilerin işlemiş olan fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma ücretleri normal çalışmalarına ait ücretlerle birlikte ödenir. Bu ödemeler, ücret bordrolarında ve işçiye verilmesi gereken ücret hesap pusulalarında da açıkça gösterilir.


AV. ALPER ÇETİN (alper@cetinavukatlik.com)

 


Ofisimizin konu ile alakalı hizmetlerine ilişkin detaylı bilgi almak için:

Share Button
Yasal Uyarı